Engelli çalışanların emeklilik haklarındaki değişiklikler için soru önergesi verildi

Vergi indirimi yerine çalışma gücü kaybı kriteri getirildi

DEM Parti Milletvekili Serhat Eren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunulan soru önergesinde, 15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun'un engelli çalışanların yaşlılık aylığına erişimini değiştirdiği belirtildi. Kanunun 1'inci ve 15'inci maddeleriyle, 2008 yılı Ekim ayından önce sigortalı olan engelli çalışanların vergi indirim belgesine dayalı emeklilik uygulamasına ilişkin hükümlerin yürürlükten kaldırıldığı ifade edildi.

Yeni düzenleme ile emeklilik işlemlerinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sağlık kurullarınca belirlenen çalışma gücü kaybı oranlarının esas alınmaya başlandığı kaydedildi. Kanunun hazırlık sürecinde sosyal güvenlik sisteminde norm ve standart birliğinin sağlanmasının amaçlandığı açıklanırken, engellilik oranı ile çalışma gücü kaybı oranının farklı ölçütlere dayanmasının, önceki mevzuata göre emeklilik planı yapan vatandaşların haklarına erişiminde sorunlar yarattığı dile getirildi.

Araştırma sonuçları hak kayıplarına işaret ediyor

Önergede, Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED) tarafından Haziran 2026'da yayımlanan bir araştırmaya yer verildi. Bu araştırmaya katılan 200 kişinin yüzde 29'unun kanun değişikliği tarihinde eski mevzuata göre emeklilik koşullarını tamamladığını, yüzde 43,2'sinin ise emekliliğine bir yıldan az süre kaldığını ifade ettiği aktarıldı. Katılımcıların yüzde 83,4'ünün ilk çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde ret kararı aldığı, yüzde 76,7'sinin gelir kaybına uğradığı ve yüzde 64,4'ünün sağlık durumuna rağmen çalışmaya devam etmek zorunda kaldığı belirtildi.

Araştırma verilerine göre, katılımcılardan 10 kişi daha önce bağlanan emekli aylığının kesildiğini bildirdi. Önergede ayrıca, 21 yıllık sigortalılık süresi ve yüzde 61 engellilik oranı bulunan bir vatandaş ile 21 yıllık sigortalılık süresi ve yüzde 44 engellilik oranı bulunan bir başka vatandaşın emeklilik taleplerinin reddedildiğine dair örneklere yer verildi. Emekliliğine üç ay on gün kala mevzuatın değiştiğini belirten bir başka başvurunun yanı sıra, vergi indiriminden yararlanarak emekli olan iki kişinin kontrol muayeneleri sonrası aylıklarının kesildiği bilgisi paylaşıldı.

Bakanlıktan somut veriler ve etki analizi istendi

Serhat Eren, önerge kapsamında Bakanlık tarafından şu soruların yanıtlanmasını talep etti: 15 Ocak 2025'ten itibaren kaç kişinin yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, bu başvuruların kaçının kabul edildiği ve kaçının reddedildiği bilgisi istendi. Ayrıca, önceden düzenlenmiş engellilik raporu veya vergi indirim belgesi bulunan kaç sigortalının SGK sağlık kurullarınca yapılan değerlendirme sonucunda reddedildiği soruldu.

Düzenleme öncesinde emeklilik koşullarını tamamlamış ancak yeni mevzuat nedeniyle aylık bağlanamayan sigortalı sayısı ile bu kişilerin haklarının korunması için bir geçiş düzenlemesi yapılmamasının gerekçesi soruldu. Ayrıca, 7538 sayılı Kanun hazırlanmadan önce engelli çalışanların emeklilik hakkına erişimi ve SGK bütçesine olası etkileri konusunda bir etki analizi yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa kaç kişinin etkileneceğinin ve beklenen ret oranlarının neler olduğu soruldu.