Motosikletli kuryeler için yeni kanun teklifi: İş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alınmaları öngörülüyor

Kuryelerin sosyal güvenlik hakları güvence altına alınmak isteniyor

İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek tarafından TBMM'ye sunulan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, motosikletli kuryelerin çalışma koşullarındaki riskleri ve sosyal güvenlik açıklarını gidermeyi amaçlıyor. Teklif henüz yasalaşmadı ve şu an Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nda görüşülme aşamasında bulunuyor.

Teklifin gerekçesinde, özellikle 'esnaf kurye' modeliyle çalışanların, iş kazası ve meslek hastalığı riskinin maliyetini tek başına üstlendiği belirtiliyor. Mevcut durumda teslimat işini organize eden ve ekonomik fayda sağlayan platformların, kuryeler hizmet akdi kapsamında bildirilmediği sürece bu risklerden sorumlu tutulmadığı ifade ediliyor.

Hazırlanan teklifle, bir işletme veya dijital platform tarafından organize edilen kuryelerin, çalışma statülerine bakılmaksızın iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sigortalı sayılması öngörülüyor. Bu kapsamda, söz konusu sigorta kollarına ilişkin primlerin kurye faaliyetini organize eden işletme veya platform tarafından karşılanması hedefleniyor.

Esnaf kuryelerin ödenek ve gelir alma şartları değişiyor

Teklifin 1. maddesiyle, kendi adına ve hesabına çalışan sigortalılar için iş kazası durumunda uygulanan bazı kısıtlamaların kaldırılması amaçlanıyor. Mevcut sistemde geçici iş göremezlik ödeneği için prim borcu bulunmaması ve sürekli iş göremezlik geliri ile ölüm halinde hak sahiplerine gelir bağlanması için prim borcu bulunmaması şartı aranırken, bu durum esnaf kuryelerin haklardan yararlanamamasına yol açabiliyor.

Yeni düzenleme ile bu şartların, yalnızca söz konusu faaliyetlerden doğan iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde aranmaması planlanıyor. Ayrıca, iş kazasının bildirilmesi yükümlülüğü de faaliyeti organize eden işletme veya platforma verilerek, kuryelerin çalışma biçimi nedeniyle sosyal güvenlik haklarının ortadan kalkmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Motosikletli kuryelik 'çok tehlikeli işler' sınıfına dahil ediliyor

Teklifin 2. maddesiyle, motosikletli kurye faaliyetlerinin 'çok tehlikeli işler' sınıfında yer alması öngörülüyor. Gerekçede; yoğun trafik, olumsuz hava koşulları, uzun ve düzensiz çalışma süreleri ile teslimat baskısının yarattığı yüksek riskler nedeniyle mevcut sınıflandırmanın yetersiz kaldığı vurgulanıyor.

Bu değişiklikle birlikte, kuryelerin iş sağlığı ve güvenliği bakımından daha yüksek koruma standartlarına tabi tutulması amaçlanıyor. Kurye Hakları Derneği verilerine dayandırılan gerekçede, 2022'den 2025'e kadar yaşanan can kayıpları ve kuryelerin maruz kaldığı fiziksel/psikolojik yıpranma riskleri, bu sınıflandırma değişikliğinin temel dayanağı olarak sunuluyor.

Yasal süreç nasıl işleyecek?

Söz konusu kanun teklifi şu an komisyon aşamasındadır. Teklifin yasalaşması için öncelikle Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nun ardından Tali Komisyon olan Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçmesi, sonra TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek kabul edilmesi ve son olarak Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmî Gazete'de yayımlanması gerekmektedir.

Teklifin 3. maddesine göre, kanun yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olacak; 4. madde uyarınca ise kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecektir.