Emekli aylıklarında yeni dönem hazırlığı: 4 farklı model masada

En düşük aylık için yeni yöntemler gündemde

Emeklilik sisteminde mevcut uygulamaların yarattığı sorunları aşmak ve taban aylık artışlarını belirli kurallara bağlamak amacıyla yeni modeller üzerinde duruluyor. BirGün'un aktardığına göre, en düşük emekli aylığının her altı ayda bir enflasyon oranında artırılması yerine, daha kalıcı ve yasa temelli bir sistemin kurulması hedefleniyor.

Yeni çalışma kapsamında en düşük aylığın hangi ölçüte göre belirleneceği, emeklilere nasıl destek verileceği ve kök aylık sisteminin nasıl düzenleneceği temel başlıklar arasında yer alıyor. Bu düzenlemelerin hayata geçmesi için 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik yapılması gerekecek.

Asgari ücret ve gelir tamamlama seçenekleri

Masadaki modellerden ilki, en düşük emekli aylığının asgari ücret veya başka bir ekonomik göstergeye bağlanmasını içeriyor. Bu modelde taban aylığın her altı ayda bir yeni kanunla belirlenmesi yerine, yasada tanımlanacak bir formül üzerinden güncellenmesi öngörülüyor. Böylece emeklilerin aylık artış oranlarını önceden bilmeleri amaçlanıyor.

Diğer bir seçenek olan gelir tamamlama sisteminde ise en düşük aylığı sürekli artırmak yerine, belirlenen ücret seviyesinin altında kalan emeklilere aradaki fark kadar destek sağlanması planlanıyor. Bu modelde emeklinin hane geliri ve sosyal destek ihtiyacı dikkate alınırken, prim karşılığı kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardımın birbirinden ayrı tutulması öngörülüyor.

Kök maaş ve bütçe dengesi odaklı modeller

Kök maaşı düşük olduğu için artışlardan yeterince faydalanamayan emeklileri kapsayacak üçüncü bir modelde, aylık bağlama sisteminin yeniden ele alınması gündemde. Prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının hesaplamadaki etkisinin gözden geçirilmesi üzerinde duruluyor. Bu durum, hem mevcut emeklileri hem de gelecekte emekli olacakları etkileyebilecek kapsamlı bir reform niteliği taşıyor.

Dördüncü seçenek ise en düşük emekli aylığının bütçe dengeleri ve ekonomik koşullar çerçevesinde belirlenmesini içeriyor. Bu modelde artış oranının doğrudan enflasyona eşitlenmesi yerine, kamu maliyesinin imkânları dikkate alınacak. Ancak emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliği sağlamak adına belirli bir asgari artış güvencesinin getirilmesi de değerlendirilen konular arasında bulunuyor.