Ev işçilerinin özlük hakları ve sigorta sorunları için Meclis'te soru önergesi verildi

Ev işçilerinin karşılaştığı temel sorunlar

CHP Uşak Milletvekili Ali Karaoba tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunulan soru önergesinde, ev işçilerinin çalışma yaşamında yaşadığı güvencesizlik ve hak kayıpları dile getirildi. Ev İşçileri Dayanışma Sendikası (EVİD-SEN) tarafından hazırlanan raporun gerekçe gösterildiği önergede; temizlik, yemek, çocuk, yaşlı ve engelli bakımı gibi hayati hizmetleri sunan çalışanların büyük ölçüde mevcut çalışma mevzuatının dışında kaldığı belirtildi.

Önergede, ev işçilerinin özel konutlarda görev yapmalarının, sergiledikleri emeğin bir 'iş' olduğu gerçeğini değiştirmediği vurgulandı. Bu çalışanların sigorta, kıdem tazminatı, fazla mesai, dinlenme hakkı, iş güvencesi ve sendikal haklara erişimde ciddi sorunlar yaşadığı ifade edildi. Ayrıca kayıt dışı istihdam, ücret güvencesizliği, uzun ve belirsiz çalışma süreleri ile şiddet ve taciz risklerinin de işçileri bekleyen temel problemler arasında yer aldığı kaydedildi.

Mevzuat çalışması ve denetim talepleri

Ali Karaoba, ev işçilerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına alınması ve işçi statüsünün açıkça tanınması için Bakanlığın bir mevzuat çalışması olup olmadığını sordu. Önergede, ev işçilerinin iş güvencesi, kıdem tazminatı, yıllık izin ve dinlenme haklarından yararlanabilmeleri için atılacak adımlar talep edildi. Özellikle yatılı çalışan işçilerin çalışma süreleri, gece çalışmaları ve iş sağlığı-güvenliği konularında özel bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı soruldu.

Denetim süreçlerine ilişkin olarak, özel konutların iş yeri sayılmasından kaynaklanan boşlukların giderilmesi için mahremiyeti gözeten yeni denetim modellerinin geliştirilmesi istendi. Ayrıca ev işçiliği alanında faaliyet gösteren aracı ajansların ruhsatlandırılması, denetlenmesi ve sigorta yükümlülüklerinden sorumlu tutulması noktasında yürütülen çalışmaların sorulması gündeme getirildi. Kayıt dışılığı önlemek adına 2020-2026 yılları arasında yapılan denetim sayıları ve uygulanan idari para cezaları ile kayıt altına alınan işçi miktarı da bilgi olarak talep edildi.

Uluslararası sözleşmeler ve veri seti ihtiyacı

Önerge metninde, ILO'nun 189 Sayılı Ev İşçileri Sözleşmesi ile 190 Sayılı Çalışma Yaşamında Şiddet ve Taciz Sözleşmesi'nin onaylanması ve iç hukuka aktarılmasına yönelik çalışmaların yapılıp yapılmayacağı soruldu. Ev işçilerinin sigortalılık oranlarının; 10 günden az, 10 günden fazla, yatılı ve gündelikçi çalışanlar bazında ayrıştırılarak öğrenilmesi talep edildi.

Çalışma koşulları, ücretler, çalışma saatleri, iş kazaları ve şiddet/taciz başvurularına dair düzenli ve kamuya açık bir veri seti oluşturulması konusu da önergenin kapsamındaydı. Son olarak, Bakanlığın ev işçileri örgütleri, sendikalar, kadın örgütleri ve sosyal güvenlik uzmanlarıyla birlikte ev işçiliğine ilişkin özel bir çalışma grubu kurup kurmayacağı sorusu yöneltildi.

Süreç nasıl işleyecek?

TBMM İç Tüzüğü ve Anayasa hükümleri uyarınca sunulan bu soru önergesinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yazılı olarak yanıtlanması bekleniyor. Anayasa'nın 98. maddesi gereğince, bakanlığın önergeye cevap vermesi için yasal olarak 15 günlük bir süresi bulunuyor.