Ev işçilerinin maruz kaldığı şiddet ve hak ihlalleri için Meclis'te soru önergesi verildi

Ev işçilerinin yaşadığı hukuki sorunlar ve adalete erişim engelleri

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Milletvekili Op. Dr. Ali Karaoba, ev işçilerinin özel konutlarda tek başına çalışması, kayıt dışı istihdam edilmeleri ve iş güvencesinden yoksun bırakılmaları nedeniyle karşılaştıkları sorunları gündeme taşıdı. Karaoba tarafından Adalet Bakanlığı'na sunulan soru önergesinde, bu emek grubunun maruz kaldığı şiddet, taciz, ücret gaspı, alıkoyma, tehdit, cinsel saldırı, hakaret, ayrımcılık, zorla çalıştırma, kötü muamele ve sosyal güvenlik ihlallerinin yargıya taşınmasında ciddi güçlükler yaşandığı belirtildi.

Önergede, yaşanan bu ihlallerin yargıya taşınsa dahi delil, tanık ve ispat sorunları nedeniyle sonuç alınmasının zorlaştığı ifade edildi. Ev İşçileri Dayanışma Sendikası (EVİD-SEN) raporuna atıfta bulunulan metinde, ev işçilerinin yaşadıkları şiddet ve tacizi tanımlayabildikleri ancak başvuru mekanizmalarına çok düşük oranda başvurdukları vurgulandı. Başvurulmama gerekçeleri arasında ise işini kaybetme korkusu, sonuç alınamayacağı inancı ve başvurulacak merciin bilinmemesi gibi unsurlar öne çıkarıldı. Bu durumun adalete erişim sorununu yapısal bir hale getirdiği dile getirildi.

Bakanlıktan sorulan somut sorular ve veri talepleri

Ali Karaoba, Adalet Bakanı Akın Gürlek'ten 2020-2026 yılları arasında ev işçilerinin maruz kaldığı şiddet, taciz, cinsel saldırı, tehdit, hakaret, ücretin ödenmemesi, zorla çalıştırma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma gibi fiiller nedeniyle açılan soruşturma ve dava sayısını talep etti. Ayrıca adli istatistiklerde 'ev işçisi', 'gündelikçi', 'yatılı bakıcı' veya 'hasta/yaşlı/çocuk bakıcısı' gibi meslek grupları bazında ayrı bir veri tutulup tutulmadığının sorulması, tutulmuyorsa bu konuda bir sınıflandırma yapılıp yapılmayacağının öğrenilmesi istendi.

Önerge kapsamında, ev işçilerinin ücret alacağı, kıdem tazminatı, sigorta bildirimi, fazla mesai, çalışma süresi ve iş kazası gibi haklarına ilişkin açılan davalar için özel bir yargısal veri tutulup tutulmadığı da soruldu. Özel konutlarda yaşanan vakalarda delil toplama, tanık yokluğu, kamera kaydı bulunmaması ve işverenle yaşanan güç eşitsizliği gibi sorunlara karşı savcılıklara özel bir rehber veya genelge gönderilip gönderilmediği konusu da Bakanlığın yanıtlaması beklenen başlıklar arasında yer aldı.

Mağdur hakları ve koruyucu tedbirler

Ev işçilerinin şikâyetçi olamama nedenleri arasında yer alan işini kaybetme, barınma yerini kaybetme veya sınır dışı edilme korkusu gibi durumlar karşısında koruyucu adli tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığı soruldu. Cinsel taciz ve saldırı iddialarında mahremiyet, delil, güç ilişkisi ve misilleme risklerinin dikkate alınarak mağdur odaklı soruşturma yöntemlerinin uygulanıp uygulanmadığına dair bilgi talep edildi. Ayrıca ev işçilerine yönelik davalarda ücretsiz hukuki yardım, adli yardım, baro yönlendirmesi ve mağdur destek hizmetlerine erişimin nasıl sağlandığı soruldu.

Son olarak, ev işçilerine yönelik şiddet, taciz ve emek sömürüsü vakalarında görev yapan savcılar, hâkimler, adli destek personeli ve mağdur hizmetleri birimleri için özel eğitim programları hazırlanıp hazırlanmayacağı soruldu. Karaoba, ev işçilerinin adalete erişimini güçlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, barolar ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir başvuru ve yönlendirme mekanizması kurulup kurulmayacağını da sordu.

Süreç nasıl işleyecek?

Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince verilen bu soru önergesinin, Adalet Bakanlığı tarafından yazılı olarak yanıtlanması bekleniyor. TBMM İç Tüzüğü uyarınca, bakanlığın bu sorulara 15 gün içinde cevap vermesi gerekiyor.