Ev işçiliğinde kayıt dışı ekonomi ve sigortasız çalışma sorununa yönelik soru önergesi verildi

Ev işçiliğinde güvencesizlik ve mali kayıp vurgusu

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali Karaoba, ev işçiliği sektöründe yaşanan kayıt dışı çalışma sorunlarını gündeme taşıdı. Hazine ve Maliye Bakanlığı'na sunulan soru önergesinde, temizlik, yemek, çocuk, yaşlı, hasta ve engelli bakımı gibi hizmetlerin ücret karşılığı yürütülmesine rağmen, bu alandaki pek çok çalışanın sigortasız, yazılı sözleşmesiz ve sosyal güvenlik sistemi dışında kaldığı belirtildi.

Kayıt dışı çalışmanın hem işçilerin sosyal güvenlik haklarını engellediği hem de kamu maliyesi açısından vergi ve prim kaybına yol açtığı ifade edildi. Önerge gerekçesinde yer alan Ev İşçileri Dayanışma Sendikası (EVİD-SEN) raporuna atıfta bulunularak; kayıt dışılığın şiddet, taciz, iş güvencesizliği, düşük ücret ve sosyal korumadan dışlanma gibi sorunları ağırlaştırdığı dile getirildi.

Kayıtlı istihdam için mali teşvik ve dijital çözüm talepleri

Ali Karaoba, ev işçisi çalıştıran hanelerin sigortalı istihdamı tercih etmesini sağlamak amacıyla çeşitli mali mekanizmaların devreye alınmasını talep etti. Bu kapsamda vergi indirimi, prim desteği, gelir vergisi matrahından indirim ve bakım hizmeti desteği gibi teşviklerin değerlendirilip değerlendirilmeyeceği soruldu.

Ev hizmetlerinde kayıtlı çalışmayı kolaylaştıracak yöntemler de önergenin odak noktalarından birini oluşturuyor. Dijital ödeme yöntemleri, banka üzerinden ücret ödeme, basitleştirilmiş bildirim süreçleri ve teşvikli prim modeli üzerinde bir çalışma yapılıp yapılmadığına dair bilgi istendi. Ayrıca, ücretlerin elden ödenmesi ve sigorta bildiriminin yapılmaması nedeniyle oluşan gelir kaybının Bakanlık tarafından izlenip izlenmediği soruldu.

Denetim mekanizmaları ve ortak çalışma çağrısı

Önergede, özel istihdam büroları, bakım ajansları ve ev hizmeti aracılık şirketlerinin vergi yükümlülükleri, komisyon gelirleri ve çalışan hakları bakımından nasıl denetlendiği soruldu. Kayıt dışı ev işçiliğini azaltmak adına pilot il uygulaması, bakım hizmeti kuponu veya doğrudan bakım desteği gibi modellerin Bakanlığın gündeminde olup olmadığına değinildi.

Mali teşviklerin hazırlanması sürecinde; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, SGK, kadın örgütleri ve ev işçileri sendikalarıyla ortak bir çalışma yürütülüp yürütülmeyeceği soruldu. Son olarak, ev işçiliği alanının kayıt dışı ekonomiyle mücadele eylem planlarına ayrı bir başlık olarak dahil edilip edilmeyeceği sorusu Bakanlığa yöneltildi.

Süreç nasıl işleyecek?

TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve Anayasa'nın 98. maddeleri uyarınca sunulan bu soru önergesinin yanıtlanması için Hazine ve Maliye Bakanlığı'na tanınan yasal süre 15 gündür. Bakanlık, Ali Karaoba tarafından yöneltilen soruları bu süre içerisinde yazılı olarak yanıtlamakla yükümlüdür.