Engelli emekliliğinde vergi indirimi haklarını koruyan yeni kanun teklifi Meclis'te

Yeni düzenleme neyi hedefliyor?

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'na sunulan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, engelli sigortalıların emeklilik haklarını güvence altına almayı hedefliyor. Teklif, 7538 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler sonrası engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlananların emeklilik sürecinde yaşadığı sorunları gidermeyi amaçlıyor.

Teklifin gerekçesinde, 15 Ocak 2025 tarihinden itibaren 4/1-a kapsamındaki sigortalıların, engellilik nedeniyle vergi indirimi esasına dayalı önceki emeklilik hükümlerinden yararlanma imkânının sona erdiği belirtiliyor. Bu durumun, Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarınca belirlenen yeni çalışma gücü kaybı oranlarına dayalı değerlendirme sistemiyle sonuçlandığı ifade ediliyor.

Vergi indirimi ve çalışma gücü kaybı farkı

Kanun teklifinde, engellilik oranı ile çalışma gücü kaybı oranı arasındaki farka dikkat çekiliyor. Engellilik değerlendirmesinde bedensel, zihinsel ve ruhsal işlev kayıpları dikkate alınırken; çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde sosyal güvenlik mevzuatındaki hastalık ve işlev kaybı ölçütlerinin esas alındığı vurgulanıyor.

Sağlık durumunda iyileşme olmasa dahi, yeni değerlendirme sistemi kapsamında sigortalıların farklı sonuçlarla karşılaşabileceği belirtiliyor. Uzun yıllar vergi indirim belgeleriyle çalışan sigortalıların emeklilik aşamasında farklı ölçütlerle karşılaşmasının, hukuki güvenlik ve meşru beklentiler açısından bir sorun teşkil ettiği dile getiriliyor.

Emekli aylığı kesilenler ve reddedilen başvurular için güvence

Teklifin 1. maddesi ile engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı bağlananların kontrol muayenelerinde, aylığın bağlandığı tarihteki ölçütlerin esas alınması öngörülüyor. Böylece, aylığın bağlandığı tarihten sonra yürürlüğe giren yeni ölçütlerle geçmişteki tahsis koşullarının yeniden belirlenmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

2. madde kapsamında ise 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanların, önceki mevzuata göre hak kazanma koşullarını taşıması durumunda bu haklardan yararlanmaları sağlanacak. 15/1/2025 tarihinden sonra engellilik nedeniyle emeklilik talebi reddedilenlerin başvurularının yeniden incelenmesi ve kontrol muayenesi nedeniyle aylığı kesilenlerin durumlarının gözden geçirilmesi düzenleniyor.

Başvuru süreci ve yargı hakları

Yeniden değerlendirme başvuruları için bir yıllık bir süre öngörülüyor. Yapılan başvuruların Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından en geç altı ay içinde sonuçlandırılması planlanıyor. Bu süreçte ilgililerin idari ve yargısal başvuru hakları korunurken, sağlık kurulu kararlarının gerekçeli olması ve itiraz yollarının bildirilmesi de düzenleme içerisinde yer alıyor.

Teklif, devam eden yargılamalar ile kesinleşmiş yargı kararlarının durumunu da kapsıyor. Düzenleme henüz kanun teklifi aşamasında olup; komisyon, Genel Kurul ve Resmî Gazete süreçlerinin ardından yasalaşabilecek.