Nasıl memur olunur? Şartlar, sınav, adaylık ve asli memurluk

Devlet memuru olmak için 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesindeki genel şartların hepsini taşımak gerekir: Türk vatandaşı olmak, 40 ıncı maddedeki yaş ve 41 inci maddedeki öğrenim şartlarını taşımak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, maddede sayılan suçlardan mahkûm olmamak, askerlik durumu bakımından engel bulunmamak ve görevini devamlı yapmasına engel olabilecek bir akıl hastalığı bulunmamak.

Yaş şartında genel kural 18 yaşını tamamlamaktır; meslek veya sanat okulunu bitirenler kazai rüşt kararıyla daha erken yaşta atanabilir (md.40).

Genel şartların yanında hizmet göreceği sınıf için gereken okuldan diploma almış olmak ve kurumun özel mevzuatındaki şartları taşımak gibi özel şartlar da aranır (md.48/B).

Devlet memuru olarak atanacakların açılan Devlet memurluğu sınavlarına girip kazanmaları şarttır; sınava tabi tutulmadan girilebilecek görevler bir genel yönetmelikle belirlenir (md.50). Uygulamada merkezî sınav ÖSYM'nin yaptığı KPSS'dir; kurumlar ayrıca kendi sınavlarını yapabilir.

Sınavı kazananlar başarı sırasına ve ilan edilen kadro sayısına göre kurumlarınca aday memur olarak atanır (md.54).

Aday memurun adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde başka kuruma nakli yapılamaz (md.54).

Aday memur önce bütün memurların ortak vasıflarıyla ilgili temel eğitime, sonra sınıfıyla ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulur; Devlet memuru olarak atanabilmesi için başarılı olması şarttır (md.55).

Adaylık süresinde eğitim ve staj devrelerinin birinde başarısız olanlar, birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanlar ya da aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların ilişiği kesilir; bunlar (sağlık nedenleri hariç) üç yıl Devlet memurluğuna alınmaz (md.56, 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik).

Adaylık devresinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa atanır; asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez (md.58).