Doğal gaz piyasasında referans fiyat ve işlem kuralları yeniden düzenlendi

Referans fiyat hesaplamasında yüzde 50 marj sınırı

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan yeni karara göre, organize toptan doğal gaz satış piyasasında sistem dengesini sağlamak amacıyla önemli değişikliklere gidildi. Bloomberg HT, A Haber ve Yeni Şafak'ın aktardığı bilgilere göre, düzenleme kapsamında doğal gaz günlük referans fiyatı (GRF) hesaplama metodolojisi yeniden yapılandırıldı.

Yeni uygulamada, her ayın ilk gaz günü hariç tutulmak kaydıyla, ilgili gaz gününde gerçekleşen işlemlerden, bir önceki yayımlanmış gaz gününe ait GRF değerinin yüzde 50 altında veya yüzde 50 üstünde kalan işlemler referans fiyat hesaplamasına dahil edilmeyecek. Bu sınırlama ile fiyat hareketlerinin kontrol altına alınması hedefleniyor.

Fiyat hesaplama sürecinde, ilgili gaz gününden bir gün önce saat 08.00 ile gaz gününü takip eden gün saat 08.00 arasındaki işlemler, ilave dengeleyici işlemler de dahil edilerek ağırlıklı ortalama fiyat hesabına katılacak. Hesaplanan yeni fiyat, gaz gününü takip eden gün saat 08.30'da ilan edilecek.

Sürekli Ticaret Platformu ve teklif limitleri

Piyasa katılımcılarının işlemlerini gerçekleştirdiği Sürekli Ticaret Platformu'nda (STP) teklif hacimlerine yönelik yeni standartlar belirlendi. Düzenlemeye göre, STP üzerinden verilecek her bir teklifin asgari miktarı 1000 standart metreküp olarak sınırlandırıldı.

Tekliflerin azami miktarı ise her gaz günü için saat 12.00 ile 14.05 arasındaki dönem hariç olmak üzere 500 bin standart metreküp olarak belirlendi. İletim şirketinin STP üzerinden gerçekleştireceği ilave dengeleyici işlemler sırasında, aynı yöndeki diğer teklifler, belirlenen işlem saatinden 5 dakika önce başlayarak toplam 10 dakika boyunca pasif duruma alınacak.

Vadeli işlemler ve piyasaya erişim kuralları

Vadeli doğal gaz piyasasına yönelik düzenlemelerle birlikte, piyasa işletmecisine belirli durumlarda bekleyen teklifleri veya gerçekleşen işlemleri iptal etme yetkisi verildi. Bloomberg HT'nin haberine göre; piyasa işletmecisinden kaynaklanan teknolojik altyapı hataları, maddi unsurların kontratları durdurması veya piyasa işletmecisine karşı mali yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi durumlarda bu iptaller yapılabilecek.

İptal işlemleri, işleme taraf olan en az bir piyasa katılımcısının başvurusu üzerine veya resen gerçekleştirilebilecek. Ayrıca piyasa işletmecisinin, ödeme ve teminat yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya mevzuata aykırı hareket eden katılımcıların piyasaya erişimini askıya alabilmesine ilişkin hükümler de güncellendi. Piyasa işletmecisinin veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımı görevleri de yeniden düzenlendi.

Düzenlemelerin yürürlük tarihleri

Yapılan düzenlemelerin uygulanma takvimi iki aşamalı olarak belirlendi. EPDK kararına göre, piyasaya erişimin askıya alınması, veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımına ilişkin hükümler ile vadeli doğal gaz piyasasına dair değişiklikler 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Referans fiyat hesaplaması, teklif limitleri ve iletim şirketinin dengeleyici işlemlerine ilişkin diğer tüm teknik düzenlemeler ise kararın yayımlandığı tarih itibarıyla uygulanmaya başlanacak.