Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı (GYS) rehberi

Görevde yükselme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi bir memurun Genel Yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan ya da kurumun kendi yönetmeliğinde belirlenen daha üst bir göreve (şef, müdür yardımcısı, şube müdürü gibi) aynı veya başka hizmet sınıfından atanmasıdır.

Unvan değişikliği ise en az ortaöğretim düzeyinde meslekî veya teknik eğitimle kazanılan unvanlara (mühendis, tekniker, avukat gibi öğrenimle elde edilen kadrolar) atanmak için yapılan geçiştir; bunun sınavına Genel Yönetmelik "unvan değişikliği sınavı" der. Sitelerde ve forumlarda geçen "ÜKS" kısaltması mevzuatta yoktur; resmî ad unvan değişikliği sınavıdır.

Genel Yönetmelik müdür ve daha alt görevlere yapılacak asaleten atamalarda uygulanır. İstisnai memurluklar, Mülki İdare Amirliği, Emniyet ve Jandarma hizmetleri sınıfları, bölge, il ve ilçe müdürlükleri gibi görevler kapsam dışındadır.

Öğrenim: müdür, şube müdürü, başmühendis, uzman, müdür yardımcısı ve bu düzeydeki görevler için en az dört yıllık yükseköğrenim; programcı, şef, amir ve bu düzeydeki görevler için en az iki yıllık yükseköğrenim; memur, muhasebeci, bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, şoför ve bu düzeydeki görevler için en az ortaöğrenim gerekir.

Hizmet süresi: Genel Yönetmelik süreyi kendisi saymaz; süreler 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi dikkate alınarak kurumun kendi yönetmeliğinde belirlenir. Genel kural olarak aranan sürenin en az altı ayının atamanın yapılacağı kurumda geçmiş olması esastır.

Disiplin: Genel Yönetmelik somut bir disiplin şartı koymaz; başvuranlarda aranacak disiplin şartlarını kurumlar kendi yönetmeliklerinde belirler. Bu yüzden "son X yılda ceza almamış olmak" gibi şartı kendi kurumunun yönetmeliğinden ve sınav duyurusundan kontrol etmelisin.

Bir sınav döneminde şartlarını taşıdığın farklı unvanlı kadrolardan yalnız biri için başvurabilirsin.

Görevde yükselme veya unvan değişikliği ile atanmak için yazılı ve sözlü sınavın ikisinde de başarılı olmak gerekir. Atama yapılacak kadrolar yazılı sınavdan önce duyurulur; başvuru şartlarını taşıyanların listesi kurumun resmî internet sitesinde ilan edilir.

Yazılı sınavı kurum kendisi yapabileceği gibi ÖSYM'ye, Millî Eğitim Bakanlığına, TODAİE'ye ya da bir üniversiteye de yaptırabilir. Belediyeler ve il özel idareleri için sınav merkezî olarak yaptırılır. Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir; en az altmış puan alan başarılı sayılır.

Yazılı sınavda en yüksek puandan başlanarak ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava çağrılır; son adayla aynı puanı alanların hepsi de çağrılır. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alan başarılı sayılır.

Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve kurumun resmî internet sitesinde ilan edilir. İlan edilen boş kadro sayısı kadar asıl aday atanır; yedek liste en fazla asıl aday sayısı kadardır. Başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı ayı aşmamak üzere sonraki sınav duyurusuna kadar yedeklerden atama yapılabilir.

Sınavları beş kişiden oluşan sınav kurulu yürütür; sınav sonuçlarının ilanı ve itirazların sonuçlandırılması da bu kurulun işidir.

Genel Yönetmelikte sınavın kaç gün önce duyurulacağı, sonuca itiraz süresi ve atama süresi yazmaz; sonuçların açıklanması ve itirazı düzenleyen 14. madde 2013'te yürürlükten kaldırılmıştır. Bu süreler kurumların kendi görevde yükselme yönetmeliklerinde ve sınav duyurusunda yer alır.

Örnekler: Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliğinde sınav, sınav tarihinden en az bir ay önce duyurulur ve itirazlar en geç on iş günü içinde incelenir. Hazine ve Maliye Bakanlığı yönetmeliğinde yazılı sınav en az otuz gün önce ilan edilir; sonuçlara listelerin duyurulduğu tarihi takip eden en geç yedi gün içinde itiraz edilir. Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinde son başvuru tarihi ile sınav tarihi arasındaki süre otuz günden az olamaz.

Pratik kural: kendi kurumunun duyurusundaki itiraz süresini ilan gününden başlayarak takvime yaz; süreler kısa ve kurumdan kuruma farklıdır.

Genel Yönetmelikte bütün kurumlar için ortak bir sınav konusu listesi yoktur; konuları sayan eski 10. madde 2013'te yürürlükten kaldırılmıştır. Yazılı sınav, ilgili kurumlarca belirlenecek konularda yapılır. Adalet, Sağlık ve Hazine ve Maliye bakanlıkları konuları sınav duyurusunda açıklar.

Konuları yönetmeliğinde sayan kurumlara örnek Millî Eğitim Bakanlığıdır (md. 12): Türkçe dil bilgisi, yönetimde insan ilişkileri ve iletişim, yönetim-liderlik-organizasyon, insan hakları ve demokrasi, yönetimde etik, Türk idare sistemi, protokol kuralları, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, genel kültür ile T.C. Anayasası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 5018, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, 4688 ve bunlara bağlı mevzuat.

Hemen her kurum listesinde 657 sayılı Kanun yer aldığı için aşağıdaki ücretsiz denemelerimiz önce 657 (izinler, disiplin, kademe-derece, ödevler, adaylık), 4688 sayılı Kanun ve Genel Yönetmeliğin kendisinden başlar.

ÖSYM, kurumların talebiyle görevde yükselme yazılı sınavı yapabilir. ÖSYM sitesinde "GYS" adıyla geçen sınav, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının personeli için yapılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavıdır. Bu sınavın son uygulaması 8 Ekim 2023'teki 2023-GYS'dir; başvurular ais.osym.gov.tr, ÖSYM başvuru merkezleri ve ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması üzerinden alınmıştı.

ÖSYM'nin 2026 sınav takviminde ve 28 Ekim 2026'da açıklanan 2027 sınav takviminde görevde yükselme sınavı yer almıyor. Kurumların kendi yaptığı ya da üniversiteye yaptırdığı sınavlar ÖSYM takvimine girmez; bu sınavlar kurumun resmî internet sitesinde duyurulur. ÖSYM takvimi değişirse aşağıdaki sınav takvimimiz kendiliğinden güncellenir.

Unvan değişikliği yazılı sınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atanılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yapılır. Bu sınava girecekler için kurumda ya da öğrenimle ilgisi olmayan görevlerde belirli süre çalışmış olma şartı aranmaz.

Unvan değişikliği kapsamındaki görevlere yalnız kurumun kendi personeli başvurabilir. Doktora öğrenimini bitirmiş olanlar unvan değişikliği sınavına girmeden öğrenimle kazanılan görevlere atanabilir.