Anayasa Mahkemesi'nden sigorta başlangıç tarihi davaları için emsal niteliğinde karar

Benzer kararların değerlendirilmemesi hak ihlali sayıldı

Anayasa Mahkemesi (AYM), sigorta başlangıç tarihinin tespiti için açılan davalarda, başvurucuların sunduğu benzer Yargıtay kararlarının mahkemelerce dikkate alınmamasını adil yargılanma hakkının ihlali olarak değerlendirdi. BirGün'un haberine göre, Yüksek Mahkeme, aynı koşullarda çalışan kişilerin davalarının kabul edildiğini gösteren emsal kararların neden değerlendirilmediğinin açıklanmamasını hukuki bir eksiklik olarak tespit etti.

AYM İkinci Bölümü tarafından Kadriye Şendir'in başvurusu üzerine verilen karar, 30 Ekim tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kararda, mahkemelerin delilleri yorumlama yetkisi olsa da davanın sonucunu etkileyebilecek önemli iddialara ve sunulan emsal kararlara yeterli gerekçeyle yanıt verilmesi gerektiği vurgulandı. Bu durum, sigorta başlangıç tarihi uyuşmazlıklarında yargılama sürecini etkileyebilecek bir hukuki güvence olarak öne çıkıyor.

El halıcılığı düzenlemesi ve yargılama süreci

Dava süreci, Kadriye Şendir'in 11 Eylül 1989 tarihindeki çalışmasının sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi talebiyle SGK'ya karşı açtığı davayla başladı. BirGün'un aktardığına göre, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, uyuşmazlık döneminde yürürlükte olan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'ndaki el halıcılığına ilişkin düzenlemeyi gerekçe göstererek kararı bozmuştu. Söz konusu düzenleme kapsamında el halıcılığı yapanların belirli sigorta kollarına zorunlu, uzun vadeli sigorta kollarına ise isteğe bağlı dahil olabildiği belirtilmişti.

Başvurucu, yargılama aşamasında kendisiyle aynı durumda olan kişilerin davalarının kabul edildiğini ve bu kararların Yargıtay tarafından onandığını ileri sürerek emsal kararları mahkemeye sundu. Ancak yerel mahkeme ve Yargıtay, başvurucunun sunduğu bu benzer kararların neden farklı değerlendirildiğine dair bir açıklama yapmadı. AYM, bu durumun Anayasa'nın 36'ncı maddesinde yer alan gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğine oybirliğiyle hükmetti.

Dosya yeniden yargılama için mahkemeye gönderildi

Yüksek Mahkeme, hak ihlalinin giderilmesi amacıyla dosyanın yeniden yargılanmak üzere Kırklareli İş Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. AYM, bu ihlal kararının davanın mutlaka kabul edilmesi anlamına gelmediğini, yeniden yapılacak yargılamada delillerin değerlendirilmesi ve nihai kararın verilmesinin ilgili mahkemenin yetkisinde olduğunu belirtti. Ayrıca başvurucuya 40 bin 487,60 TL yargılama giderinin ödenmesine hükmedildi.

Bu karar, sigorta başlangıç tarihinin tespiti davalarında mahkemelerin, davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki benzer yargı kararlarına ilişkin itirazları görmezden gelemeyeceğini ortaya koydu. Sigorta başlangıç tarihinin belirlenmesi; emeklilik yaşı, prim gün sayısı ve hangi emeklilik düzenlemesine tabi olunacağı gibi kritik süreçleri doğrudan etkilediği için karar hukuki bir önem taşıyor.