Türkiye ve Libya arasında enerji iş birliği: Keşfedilmemiş hidrokarbon potansiyeli gündemde

Libya'nın keşfedilmeyi bekleyen dev enerji potansiyeli

Star ve TGRT Haber'in aktardığı bilgilere göre, Libya'nın kara ve deniz yetki alanlarının yaklaşık yüzde 70'i henüz kapsamlı sismik tarama ve detaylı arama faaliyetlerine açılmamış durumda. Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) ve uluslararası enerji veri merkezlerinin raporları, keşfedilmemiş enerji kaynaklarının büyük bir kısmının deniz sahalarında yer aldığını gösteriyor.

NOC ve ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu verilerine göre Libya; 48,4 milyar varil ham petrol ve yaklaşık 1,5 trilyon metreküp doğal gaz rezerviyle Afrika'da birinci, dünyada ise petrol rezervi bakımından ilk 10 ülke arasında bulunuyor. Doğal gaz rezervlerinde ise dünyada 21. sırada yer alan ülke, sismik taramalarla denizlerdeki sahalar ekonomiye kazandırılırsa toplam petrol potansiyelinin 90 milyar varile ulaşabileceğini öngörüyor.

Libya'nın kara ve deniz yetki alanlarında henüz keşfedilmemiş petrol potansiyelinin mevcut rezervlere yakın bir seviyede olduğu, potansiyel doğal gaz miktarının ise halihazırdaki rezervlerin 3 katını aşabileceği tahmin ediliyor. Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni, Libya'nın kaynaklarının çoğunun henüz keşfedilmediğini belirterek, Türkiye ile petrol ve doğal gaz arama-çıkarma konusunda koordinasyonun hızlandırılması gerektiğini ifade etti.

Türkiye'nin derin deniz sismik araştırma ve sondaj gücü

Türkiye, açık denizlerde hidrokarbon arama ve sondaj kapasitesiyle dünyanın en büyük ve en modern 4. deniz enerji filosuna sahip ülke konumunda bulunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Temmuz 2025'te duyurduğu yeni sondaj gemilerinin de katılımıyla birlikte; Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Çağrı Bey, Yıldırım sondaj gemileri ile Barbaros Hayreddin Paşa, MTA Oruç Reis sismik arama gemileri ve ilk yüzer doğal gaz üretim platformu Osman Gazi'den oluşan filo 9 gemiye yükseldi.

Türkiye'nin yerli imkanlarla inşa edilen MTA Oruç Reis gemisi, 2D ve 3D derin deniz sismik aramaları yaparak deniz tabanı altındaki jeolojik yapıları binlerce metre derinliğe kadar haritalandırabiliyor. Barbaros Hayreddin Paşa ise geniş alan sismik veri toplama kapasitesiyle Akdeniz ve Karadeniz'de yüz binlerce kilometrekarelik alanda tarama yapabiliyor. Bu gemilerin topladığı veriler, derin deniz sondaj operasyonlarının planlanmasında kritik rol oynuyor.

Sismik araştırma gemilerinin operasyonel tecrübesi

Türk sismik araştırma filosu, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki faaliyetleriyle operasyonel tecrübesini kanıtlamış durumda. Barbaros Hayreddin Paşa ve MTA Oruç Reis gemilerinin sismik verileriyle Karadeniz'de gerçekleştirilen Sakarya Gaz Sahası keşfinde, toplam rezerv miktarı 785 milyar metreküpe ulaştı. Doğu Akdeniz'in zorlu topoğrafyasında veri toplama yeteneği, filonun uluslararası standartlardaki gücünü gösteriyor.

Filonun küresel ölçekteki kabiliyeti, MTA Oruç Reis'in Somali'de gerçekleştirdiği 234 günlük görevle de destekleniyor. Bu süreçte 3 ayrı deniz bloğunda 4 bin 464 kilometrekarelik alanda 3 boyutlu sismik veri toplayan gemi, Türkiye'nin sadece kendi deniz yetki alanlarında değil, uluslararası anlaşmalar kapsamındaki farklı coğrafyalarda da faaliyet yürütebildiğini ortaya koyuyor.

Türkiye ve Libya arasındaki iş birliği anlaşmaları

İki ülke arasındaki enerji iş birliğinin hukuki zemini, 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasına dayanıyor. Bu süreci tamamlayıcı nitelikte olan 3 Ekim 2022 tarihinde Trablus'ta imzalanan hidrokarbon alanında iş birliği mutabakat zaptı ise Türk ve Libyalı şirketlerin, her iki ülkenin kara ve deniz yetki alanlarında ortak bilimsel, teknik, arama ve sondaj çalışmaları yapmasını hedefliyor.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Libya'da iç savaş öncesinden bu yana petrol sahalarında arama lisanslarına sahip bir kurum olarak faaliyetlerini sürdürüyor. Libyalı uzmanlar, bu anlaşmaların hidrokarbon aramalarından açık deniz sahalarının işlenmesine kadar geniş bir yelpazede stratejik fırsatlar sunduğunu ve ülkenin küresel yatırımlar için bir cazibe merkezi haline gelmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.